نظام آراستگی در محیط کار یا ۵S چیست؟

بدون ديدگاه

نظام آراستگی در محیط کار یا ۵S چیست؟

هدف گزارش: آشنایی با نظام آراستگی در محیط کار

فهرست گزارش

مقدمه

تعریف۵S

ساماندهی

نظم و ترتیب

پاکیزه سازی

استاندارد سازی

انضباط

مزایای اجرای نظام آراستگی

مقدمه

از گذشته آراستگی در همه جوامع بخصوص ایران ما وجود داشته است اما بصورت نظام مند و روشمند نبوده، اولین بار ژاپنی ها در سال ۱۹۸۵ نظام آراستگی را بصورت نظام مند معرفی کردند، فردی بنام سوزوکی در کتاب کایزن عملی فصلی را به اصول نظام آراستگی بعنوان مبنایی برای بهره وری و کایزن معرفی نمود.

طبق تحقیقات انجام شده اگر فردی با خستگی محیط کار خود را آشفته رها کند، فردا صبح زمانی که باز می گردد و این محیط را میبیند، خستگی دیروز دوباره در بدنش پدید می آید.

این موضوع اهمیت نظام آراستگی در سازمان ها را نشان می دهد که چه مقدار می تواند در بهره وری و افزایش آن موثر باشد.

تعریف ۵S  

سیستمی برای بهسازی و آراستگی در محیط می باشد. (تفاوتی نمی کند این محیط، محیط کار است، محیط خانه است و یا حتی خودرو شخصی) این نظام کمک می کند، همواره محیطی آراسته داشته باشیم. این سیستم با تمرکز بر همه چیزهایی که در آن تعلق دارد و تمیز نگهداشتن محل کار است، باعث می شود که مردم بدون اینکه زمان زیادی صرف کنند و یا آسیب ببینند، کار خود را انجام دهند.

عبارت «۵S» براساس حروف ابتدای پنج واژه ژاپنی انتخاب شده است:

  • ساماندهی  Seiri
  • نظم و ترتیب  Seiton
  • پاکیزه سازی  Seiso
  • استانداردسازی  Sekitsu
  • انضباط Shitsuke 

به زبان انگلیسی، این کلمات اغلب به ترتیب عبارتند از:

  • Sort
  • Set in Order
  • Shine
  • Standardize
  • Sustain

هر S یک بخش از یک فرایند پنج مرحله ای است که می تواند عملکرد کلی از یک کسب و کار را بهبود بخشد.

ساماندهی

عبارت است از شناسایی ابزارهای موردنیاز محل کار ،مجموعه گامهایی که ما در محل کار مشخص میکنیم که چه چیزی باید نگه داشته شود و چه چیزی نباید نگه داشته شود یا مشخص نماییم که در یک مکان چه ابزاری مورد نیاز است و آنها را از ابزارهایی که مورد نیاز نیست جدا کنیم. هر منطقه کاری فقط باید شامل اقلامی باشد که برای انجام کار در آن منطقه نیاز است.

برخی از سوالاتی که در این مرحله می توانید بپرسید عبارتند از:

  • هدف از این آیتم چیست؟
  • هنگامی که آخرین بار از این آیتم استفاده شد؟
  • چقدر از آن استفاده شده است؟
  • چه کسی از آن استفاده می کند؟
  • آیا واقعا باید در اینجا باشد؟

این سؤالات به تعیین ارزش هر آیتم کمک می کند. یک فضای کاری ممکن است بهتر باشد بدون موارد غیر ضروری یا مورد استفاده نادرست. به خاطر داشته باشید که بهترین افراد برای ارزیابی موارد موجود در فضا، افرادی هستند که در آن فضا کار می کنند.

هنگامی که یک گروه مشخص کرده است که بعضی از موارد لازم نیست، گزینه های زیر را در نظر بگیرید:

  • اقلام را به یک اداره دیگر بدهید
  • بازیافت / دور انداختن / فروش اقلام
  • آیتم ها را به انبار ذخیره کنید

نظم و ترتیب

هر چیزی در محل کار باید یک مکان مشخص داشته باشد و در واقع هر چیزی باید سر جای خودش باشد. در این مرحله باید اقلام را دسته بندی کنیم تا به راحتی بدانیم که هر چیزی در کجا قرار دارد.مثل آنچه که یک تعمیرکار روی میز کارش دارد و به راحتی میداند که هر ابزاری را که نیاز دارد در کجا قرار دارد. هنگامی که هر چیز با توجه به کارکرد و در نظر گرفتن کیفیت و ایمنی کار در جای مناسب و مشخص قرار داشته باشد، محل کار همواره منظم و مرتب خواهد بود.

برخی از سوالاتی که در این مرحله می توانید بپرسید عبارتند از:

  • کدام موارد بیشتر استفاده می شود؟
  • آیا اقلام باید بر اساس نوع گروه بندی شوند؟
  • کجا منطقی است که موارد را قرار دهیم؟

 

پاکیزه سازی

این اصل به آنجا برمیگردد که ما در محیط تمیز با روحیه بهتر به کار میپردازیم. پاکیزه سازی عبارت است از نگهداری محل کار، بهبود ظاهر محل کار و مهمتر از آن جلوگیری از کثیف شدن محل کار همچون دور ریختن زوائد و پاکیزه کردن اشیاء از آلودگی ها و مواد خارجی. در این مرحله هر کس مسئولیت تمیز کردن فضای کاری خود را بر عهده می گیرد. این کار باعث می شود شخص مورد نظر مالکیت فضا را بدست آورد و کارها را بهتر و کارا تر انجام دهد و نسبت به کار و شرکت خود احساس مسئولیت بیشتری داشته باشد.

استاندارد سازی

استاندارد سازی عبارت است از کنترل و اصلاح دائمی سازماندهی، نظم و ترتیب و پاکیزگی. که این مهم با بازبینی دوره ای، تشکیل کمیته های بازرسی، استفاده از علائم و نشانه ها و   صورت می گیرد.

انضباط

انضباط عبارت است از آموزش عادات و توانایی هایی جهت انجام یک وظیفه خاص. نکته اصلی در اینجا ایجاد عادات درست به جای عادات نادرست است. این کار را باید از طریق آموزش شیوه های درست انجام کار به افراد و تمرین دادن آنان در این زمینه آغاز نمود.

مزایای اجرای نظام آراستگی

  • ایجاد یک نظم فراگیر
  • زمینه سازی برقراری انضباط سازمانی
  • زیباسازی محیط کار
  • بهداشتی شدن محیط کار و رفع آلودگی های آن
  • ایمن شدن محیط کار و کاهش حوادث و بیماری های کاری
  • دسترسی آسان تر و راحت تر به اسناد، قطعات، ابزار و سایر لوازم مورد نیاز و جلوگیری از گم شدن آن ها
  • کاهش اشتباهات و دوباره کاری ها
  • افزایش روحیه و بهبود کارکنان
  • کاهش خستگی و آزردگی روانی ناشی از کار
  • تثبیت و بهبود کیفیت
  • افزایش راندمان و کارایی
  • کاهش زمان انجام کارها
  • کاهش وابستگی امور به اشخاص و امکان ایجاد گردش شغلی در سازمان
  • نهادینه شدن فرهنگ بهره وری
  • تشخص بخشی (شخصیت دادن) به کارکنان
  • جلب نظر مشتریان
  • افزایش تعلق سازمانی و…

در پایان اگر چه۵S  یک مفهوم نسبتا ساده است، شروع یک برنامه جدید۵S  می تواند دلهره آور باشد. این مانند انجام یک پروژه تمیز کردن بزرگ در گاراژ یا زیرزمین در خانه است؛ چیزهای زیادی برای مقابله با آن وجود دارد، و احتمالا شروع کار احتمالا سرگرم کننده نیست. با مراحل عملیاتی مانند تصمیم گیری در مورد اینکه کدام گروه ها و افراد درگیر خواهند شد، چه آموزش هایی مورد نیاز است و چه ابزارهایی برای تسهیل روند، شروع کنید. تعیین این موارد کمک به شروع به اجرای فرآیند ۵S خواهد کرد.

محمد سبحان طهوری

واحد ترویج

نوشتن دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

سوالی دارید؟ با ما صحبت کنید!
مکالمه را شروع کنید
سلام! برای چت در WhatsApp پرسنل پشتیبانی که میخواهید با او صحبت کنید را انتخاب کنید
ما معمولاً در چند دقیقه پاسخ می دهیم

فرصتی طلایی برای یک همکاری به یاد ماندنی!!!

 تیم همراهان مدیر قصد دارد جهت تکمیل نیروی پرسنلی خود از بین متقاضیان محترم جذب نیرو نماید.