مدیریت کسب‌ و کار در زمان بحران

بدون ديدگاه

آنچه در این مقاله می‌خوانیم:
۱-    تاب‌آوری به معنای ظرفیت یک کسب‌وکار در تحمل مشکلات، بازیابی کارکردهای حیاتی و پیشرفت در شرایط تغییر یافته است
۲-    تاب‌آوری مستلزم ترسیم چشم‌اندازهای چند بعدی است: چشم‌پوشی و قربانی کردن مقدار مشخصی از کارایی یا عملکرد امروز به‌منظور رسیدن به عملکرد و کارایی پایدارتر در آینده
۳-    منتظر فرصت باشید؛ هنگام وقوع یک بحران در افق بلندمدت نیازهای جدید و ناتوانی رقبا در شرایط تغییریافته منجر به خلق فرصت‌های جدید می‌شود
۴-    در فضای کاری به جای ثبات، تغییر را به‌عنوان پیش‌فرض در نظر داشته باشید
۵-    سرعت بهبود و به اصطلاح ریکاوری یکی از میزیت‌های تاب‌آوری است که بیانگر توانایی بازگشت سریع عملکرد شرکت به سطح قبل از بحران است


همه‌گیری ویروس کرونا و اتفاقات اخیر نشان داد که چقدر زنجیره تأمین، مراقبت‌های بهداشتی و سایر سیستم‌های حیاتی تمدن امروز شکننده و آسیب‌پذیر است. بسیاری از رهبران و مدیران کسب‌وکارها اظهار داشته‌اند که کسب‌وکارشان را نسبت به گذشته تاب‌آور تر و مستحکم‌تر سازمان‌دهی می‌کنند اما بسیاری نمی‌دانند که این فرایند چگونه امکان‌پذیر است. امروزه تعداد معدودی از موسسات در سطح دنیا مبحث تاب‌آوری (Resilience) را برای کسب‌وکارها آموزش می‌دهند؛ ابزارهای مدیریتی که در این موسسات بیشتر موردتوجه قرار گرفته و تدریس می‌شود به مدیریت و عملکرد مالی کسب‌وکار منتهی می‌شود. در نتیجه تعداد بسیار کمی از کسب‌وکارها قادرند تا فرایند تاب‌آوری کسب‌وکار را طراحی کرده و چگونگی پیاده‌سازی آن را ارزیابی و در نهایت به اجرا دربیاورند.

چرا تاب‌آوری کسب‌وکار اهمیت دارد؟

تاب‌آوری شرکت و یک کسب‌وکار را می‌توان بدین‌صورت تعریف کرد: ظرفیت یک کسب‌وکار در تحمل مشکلات، بازیابی کارکردهای حیاتی و پیشرفت در شرایط تغییر یافته را تاب‌آوری می‌نامند.
امروزه مبحث تاب‌آوری برای مدیریت کسب ‌و کار بسیار اهمیت دارد چرا که فضای کاری و فعالیت‌های اقتصادی بیش‌ازپیش غیرقابل پیش‌بینی و پویاتر شده است. این وضعیت نتیجه چندین نیروی پایدار و همیشگی است که سیستم‌های کاری و اقتصادی را تحت‌فشار و در معرض تغییر قرار داده است؛ از تکامل سریع تکنولوژی تا همبستگی و وابستگی بیشتر اقتصاد جهانی و حتی موضوعات گسترده‌تری همانند افزایش نابرابری درآمدی، کاهش گونه‌های جانوری و تغییرات آب و هوا از جمله نیروهای پایداری است که بر فضای کسب‌وکارها تغییرات عمیقی را برجای می‌گذارد.

چالش ارزیابی، تاب‌آوری و مدیریت کسب و کار

رویکردهای مدیریتی سنتی دارای چندین محدودیت مهم هستند که اندازه‌گیری و رسیدن به تاب‌آوری را دشوار می‌کند:
الف) اکثر شرکت‌ها طوری طراحی و سازمان‌دهی شده‌اند تا در نهایت ارزش سهام سرمایه‌گذاران و سهامداران شرکت را حداکثر سازند. تعداد معدودی از شرکت‌ها حتی تلاش می‌کنند تا فارغ از بیان تعداد کمی از ریسک‌های خاص، میزان تاب‌آوری شرکت را ارزیابی کنند.
ب) شرکت‌ها و سهامداران آن معمولاً بر حداکثر سازی بازدهی کوتاه‌مدت تمرکز دارند. در مقابل تاب‌آوری مستلزم ترسیم چشم‌اندازهای چند بعدی است: چشم‌پوشی و قربانی کردن مقدار مشخصی از کارایی یا عملکرد امروز به‌منظور رسیدن به عملکرد و کارایی پایدارتر در آینده در این قالب می‌گنجد.
ج) شرکت‌ها اغلب بر خلق و اجرای برنامه‌های پایدار و باثبات متمرکز می‌شوند؛ در شرایطی که روابط واضح، قابل پیش‌بینی و تغییرناپذیر باشد این رویکرد به‌خوبی کار می‌کند. تاب‌آوری اما با آنچه ناشناخته، متغیر، غیرقابل پیش‌بینی و نامحتمل است سروکار داشته و پیامدهای قابل‌توجهی نیز به دنبال دارد.
د) در مدل فعلی سرمایه‌داری شرکتی، هر شرکتی به‌عنوان یک نهاد اقتصادی جدا که باید به تنهایی بهینه شود در نظر گرفته می‌شود. چنین رویکردی مدیریت کسب و کار و مسئولیت پذیری شرکت‌ها را ساده‌تر می‌کند اما شبکه ارتباط اقتصادی و اجتماعی بین ذینفعان مختلف را به هم وابسته‌تر می‌کند. در مقابل تاب‌آوری خصیصه سیستم‌ها به شمار می‌رود: تاب‌آوری یک شرکت هنگامی‌که منبع تأمین، پایگاه مشتری یا سیستم‌های اجتماعی که کسب‌وکار به آن وابسته است مختل شود؛ زیر سؤال می‌رود.

مزایای تاب‌آوری

زمانی که برای کسب‌وکاری مشکلات پیش‌بینی ‌نشده‌ای به وجود می‌آید؛ آن شرکتی که اصول تاب‌آوری را به کار گرفته نسبت به سایر شرکت‌ها از مزیت‌های متفاوتی بهره‌مند می‌شود:
نمودار شماره یک میزان تاب‌آوری نسبی شرکت‌ها را ارزیابی می‌کند.

میزان تاب آوری شرکت ها

اولین مزیت؛ قدرت پیش‌بینی است که توانایی تشخیص سریع‌تر تهدیدها را نشان می‌دهد. این موضوع ممکن است به‌سرعت خود را در عملکرد شرکت‌ها نشان ندهد اما می‌تواند توسط سایر سیگنال‌ها مشخص شود. زمانی که شرکتی برنامه‌های تاب‌آوری خود را بیان می‌کند (موضوعی که بسیاری از شرکت‌ها در مورد کرونا به‌کندی انجام دادند) از جمله این سیگنال‌ها است که قدرت پیش‌بینی یک شرکت و توانایی آن در مدیریت کسب‌ و کار را محک می‌زند.
مزیت دیگر تأثیرگذاری است که توانایی تاب‌آوری و تحمل کردن بهتر شوک اولیه توسط شرکت را نشان می‌دهد. این موضوع به معنای رسیدن به آمادگی بهتر و مطلوب برای واکنش به تهدید و یا سریع پاسخ دادن به بحران است.
مزیت بعدی سرعت بهبود و به اصطلاح ریکاوری است که بیانگر توانایی بازگشت سریع عملکرد شرکت به سطح قبل از بحران است که با شناسایی مشکلات و به‌کارگیری سریع راه‌حل‌های مناسب برای رفع چالش‌ها، امکان‌پذیر است.
در نهایت مزیت پایانی بیانگر افزایش توانایی و آمادگی کسب‌وکار برای فعالیت در دنیای جدید و تغییریافته بعد از بحران است.
به‌طورکلی چهار مزیتی که در بالا به آن اشاره شد منجر به خلق ارزش‌های متفاوتی می‌شود. همان‌طور که در طول بحران ویروس کرونا در چین مشاهده شد، بیشتر بخش‌ها و شرکت‌ها به‌سرعت و هم‌زمان فعالیت‌هایشان را کاهش دادند اما در مرحله ریکاوری و بازگشت به کار در عملکرد شرکت‌ها تفاوت‌های چشم‌گیری وجود داشت.

چگونه یک شرکت را تاب آور کنیم؟

بحران‌ فرصتی برای تغییر است. با وقوع بحران ویروس کرونا شرکت‌ها فرصت و ضرورت منحصربه‌فرد در اختیاردارند تا مدل‌های کسب‌وکاری‌شان را به‌منظور خلق مدل کاری سیستماتیک با تاب‌آوری بیشتری بازنگری کنند. بدین منظور لازم است شش گام زیر برداشته شود:
۱-    در دوران سختی به فکر مزیت باشید. تمرکز و تلاش خود را تنها به کاهش ریسک و حداقل سازی خسارات و حفظ آنچه وجود داشت معطوف نکنید. به جای آن تلاش کنید تا در چنین شرایطی و با قبول واقعیت‌ها و تغییرات جدید، از موقعیت کنونی برای خلق فرصت‌ها و مزیت‌ها استفاده کنید.
۲-    منتظر فرصت باشید. در بازه زمانی کوتاه‌مدت، یک بحران با اجرای تاکتیک‌ها و برنامه‌های عملیاتی برای مقابله با آن همراه است اما در افق بلندمدت؛ نیازهای جدید و ناتوانی رقبا در شرایط تغییریافته منجر به خلق فرصت‌های جدید می‌شود. بحران همچنین می‌تواند بهترین بهانه برای تسریع تغییرات ساختاری بلندمدت باشد. بنابراین یکی از کلیدی‌ترین نقش‌های رهبران سوق دادن افق زمانی سازمان به سمت دنیای بیرون و چشم‌انداز بلندمدت است.
۳-    دیدگاه مشارکتی و سیستماتیک داشته باشید. در مواقعی که ثبات برقرار است می‌توان با در نظر گرفتن مدل کاری یک شرکت و در شرایط و موقعیت از پیش تعیین شده، هدف آن را حداکثر سازی بازدهی و افزایش کارایی دانست. در عوض تاب‌آوری به معنای چگونگی تغییر روابط بین بازیگران و کسب‌وکارهای مختلف در شرایط بحرانی است. موضوع تاب‌آوری مستلزم تفکر سیستمی و ارائه راه‌حل‌های سیستماتیک است که خود به همکاری بین کارمندان، مشتریان و سایر ذینفعان وابسته است.
۴-    فراتر از عملکرد ارزیابی کنید. سالم بودن یک کسب‌وکار تنها با اندازه‌گیری ارزشی که خلق کرده که مستلزم نگاهی گذشته‌نگر است مشخص نمی‌شود. میزان انعطاف‌پذیری، سازگاری و سایر مؤلفه‌های تاب‌آوری برای خلق یک کسب‌وکار پایدار و باثبات ضروری است. برای رسیدن به این مهم باید به مزایا و قابلیت‌های هر کدام از این موضوعات توجه داشت.
۵-    به تنوع اهمیت دهید. تاب‌آوری به توانایی خلق روش‌های جایگزین برای واکنش نشان دادن به موقعیت‌های پیش آمده بستگی دارد که این امر خود تابع توانایی دیدن موضوعات و مسائل مختلف با ذهنی باز است. کسب‌وکارهایی که تاب آور هستند به تنوع شناختی اهمیت داده و به ارزش اختلاف عقاید و ایده‌ها واقف هستند.
۶-    تغییر را به‌عنوان پیش‌فرض در نظر بگیرید. جک ما (Jack Ma) بنیان‌گذار شرکت علی‌بابا به جای ثبات، تغییر را به‌عنوان پیش‌فرض در نظر دارد. تاب‌آوری تنها درباره اعمال تغییرات موردی در مواقع و شرایط بحرانی نیست؛ تاب‌آوری یعنی ایجاد سازمانی مستحکم همراه با سیستم‌های حمایتی که برای شرایط همیشه در حال تغییر طراحی شده است. داشتن چنین استراتژی برای جلوگیری از وارد آمدن فشاری سنگین و ناگهانی به شرکت در مواقع بحرانی است چرا که اعمال این اقدامات به صورت جزئی و در طول زمان برای سازمان با هزینه‌ها و ریسک‌های بسیار کمتری همراه است.
با توجه به روند اصلی آموزش کسب‌وکارها و شیوه‌های مدیریتی که بیشتر بر اندازه‌گیری عملکرد متمرکز هستند، تاب‌آوری نه‌تنها فرصتی برای کاهش ریسک به وجود می‌آورد بلکه فرصت خلق مزایای رقابتی برای شرکت‌هایی که بر روی این موضوع تأکید دارند، فراهم می‌آورد. در دنیای کسب‌وکار امروز بسیاری از شرکت‌ها برای مدت زمان کوتاهی قادرند عملکرد مثبتی از خود به نمایش بگذارند. در عوض شرکت‌های تاب‌آوری که ساختارشان را مستحکم کرده‌اند این توانایی را دارند تا در بلندمدت نیز عملکرد مثبت خود را ادامه دهند.

نوشتن دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

سوالی دارید؟ با ما صحبت کنید!
مکالمه را شروع کنید
سلام! برای چت در WhatsApp پرسنل پشتیبانی که میخواهید با او صحبت کنید را انتخاب کنید
ما معمولاً در چند دقیقه پاسخ می دهیم